Algemene Rekenkamer: ‘Scholen en gemeenten, breng vastgoeddata op orde’

De Algemene Rekenkamer vindt dat scholen én gemeenten haar vastgoeddata beter op orde moet brengen. Dan kunnen bestuurders betere beslissingen nemen en het schoolgebouw meer dan een zesje worden, aldus collegelid Kees Vendrik.

Vendrik deed deze uitspraken tijdens de najaarsbijeenkomst van Bouwstenen op 1 december 2016 in Veenendaal, waar zo’n 350 bestuurders en professionals uit de publieke sector op af waren gekomen. Informatie over het vastgoed is zowiezo van belang omdat publieke middelen, publiek verantwoord moeten worden. Maar er is meer.

Frictie tussen beleid en geld
Vendrik signaleert frictie tussen idealen en financiën. Ouders, personeel en leerlingen beoordelen een school gemiddeld met een zesje. De staatssecretaris wil dat dat hoger wordt, maar stelt nauwelijks eisen aan de functionele eigenschappen van de gebouwen. Die hoge ambitie moet bovendien tot stand komen in een huisvestingsstelsel dat geen prikkels geeft om zo doelmatig mogelijk te opereren. Het maatschappelijk doel (de ambitie) komt dus in conflict met het financiële doel (de bekostiging). Dan is het niet zo vreemd dat scholen niet meer dan een zesje scoren, aldus Vendrik. Hij vreest dat als er niets gebeurt, dat zesje snel minder zal worden.

Regel je data
Wat goede besluitvorming echt hindert is het gebrek aan basale gegevens. Gemeenteraden hebben geen inzicht in de relevante aspecten van de schoolgebouwen, maar worden wel geacht hier budget voor vrij te maken. Ook landelijk is dat inzicht er niet en dat stoort Vendrik. “Een eeuw geleden hebben we in heel Nederland afgesproken dat we één tijd hebben. Regel als openbaar bestuur dan ook de stappen om je data te organiseren. Zo moeilijk is dat niet, en je hebt er zoveel aan.”

Samen, verbinden en leren
Informatie over de structurele en incidentele kosten en opbrengsten van panden stelt bestuurders in staat ook de maatschappelijke context expliciet te benoemen, daar een prijskaartje aan te hangen en pas dan een keuze te maken. Samenwerking en verbinding met publieke en maatschappelijke partners is een randvoorwaarde voor een goede afweging. “De perfecte overheid bestaat niet, maar we gaan wel uit van een overheid die wil leren. Dat kan alleen maar als je de deur opent, de bril even afzet, elkaar diep in de ogen kijkt, over de grenzen van de eigen sector heen. Zeker bij publiek vastgoedbeheer is dat een essentiële notie.”

Aandacht van de rekenkamer
Vastgoed krijgt sinds 2011 steeds meer aandacht van de Algemene Rekenkamer, omdat er veel geld om gaat in het vastgoed van het rijk, provincies, gemeenten en rechtspersonen met een wettelijke taak (RWT’s), waaronder scholen. In 2016 deed de Algemene Rekenkamer onderzoek naar schoolgebouwen met als resultaat een beeld van de praktijk en haar problemen. In 2016 deed de Rekenkamer ook onderzoek naar het vastgoed van Universiteiten en mede in verband met de risico’s die daarbij worden gesignaleerd zal dat in 2017 vervolg krijgen.

Bron: Schoolfacilities